Ali Usta

Kürdler’in Ulusal Dini

Kapsamlı araştırmalardan elde edilen bilgilere göre; Medler’in döneminden önce de Kürtler’in Ezidilik inancında olduğu anlaşılmıştır.

Kutsal kitapları Mishefa Reş, Kürtçe’dir. Tüm dualar Kürtçe’dir. İnanışlarına göre; anlatımlarda değişiklik gösterse de de Adem’in oğullarından olan Şahid bin Car, Melek Tavus tarafından gönderilen bir melekle birleşir ve ondan kendi soyları Ezidiler, yani Kürtler oluşur. Melek Tavus’un dili Kürtçe’dir. Cennette konuşulacak dil bile Kürtçe’dir. Kürdistan Bayrağı’ndaki 21 saçaklı Güneş motivi Ezidiler’in sembolüdür. Tanrılarının adı olan Ezdan (Kürtçe: Beni yaratan/veren) ve Xweda (Kürtçe: Kendi kendini var eden) anlamlarına gelmekte.

1 Milyon tahmin edilen Ezidiler’in büyük kesimi Güney Kürdistan’da yaşamakta ve artık inanç ve kültürlerini özgür şekilde sürdürmektedirler. Parlamentoda kota sistemiyle en az 3 milletvekiliyle temsil edilmekteler. Kuzey Kürdistan da ise HDP milletvekilleri Feleknas Uca ve Ali Atalay Ezididir. Almanya’da bulunan yaklaşık 70 bin Ezidinin çoğu Celle kentinde yaşamakta.

Ezidilik hakkında en yanlış bilinen Şeytan kavramı, daha çok Deisttir. Yani tanrı vardır, Dünya’yı (Evreni) yaratmıştır ve sonra da Şeytan’ı yani Melek Tavus’u ve yardımcı melekleri yaratmıştır böylece tüm işleri ona vermiştir. Tanrı yalnızca iyiliğin ve sevginin kaynağıdır. Daha sonra kibire düşmüş Melek Tavus Cehenneme atılır. Orada 40 bin yıl kalmış, akıttığı gözyaşlarıyla cehennemin ateşini söndürmüş ve tanrıyla barışmıştır.

’72 Ferman’ görmüş Güneş ve ateş kültlü bu inançın halkı (Kürtler) dışarıya kapalı olmasına rağmen; soykırım, işgal ve asimilasyonun etkisiyle de ilintili olarak başka inançlardan öğeleri de almıştır. Ya da diğerlerini etkilemiştir. Bölgede bulunan özellikle batini inançlar başta olmak üzere etkilemiştir. Başta Zerdüşt’ten ki; benim çıkardığım sonuç, Zerdüşt’ün bir Ezidi olduğudur. Zerdüştlük’te bulunan Peygamberlik, iyi-kötü dualizmi, Cinvat (Sırat) köprüsü, Kurban gibi kavramlar buna karşın Ezidilik’te yoktur.

Hemen belirtmek gerekir ki inanç ve rütellerin hangi inançlardan alındığını ya da bu inançtakilerin hangilerine geçmiş olduğu konusu pek net değildir.

Nuh’un gemisinden tutun da Yahudulik, Hrstiyanlık ve İslam’da olan masallar da anlatıla gelmiştir.

Başlıca İnanç ve Ritüeller:

– Kıyamet yoktur. Dünya sonsuzdur, Dünya’yı yaratan tanrı onu asla yıkmaz.

– Tek ilah vardır o da Yezdan’dır. Bizler (Ezidiler) yaratılıştan bu yana buna şahit olduk ve iman ettik.

– Zina yapmayacaksın, çalmayacaksın, yalan söylemeyeceksin, öldürmeyeceksin.

– İçinde yaşadığımız doğa kutsaldır, saygı gösterilmeli, korunmalıdır.

– Yer ve Gök 7 katmanlıdır.

– Kutsal ağaçlara tapılır, bulunduğu yerler ziyaretgahtır.

– Bazı pınarlar kutsaldır. En Kutsalı Kaniye Spi’dir. (Ak Pınar) Laleş Vadisi’nde, Zemzem adında bir kutsal pınar da vardır.

– Namaz vardır. Günde iki defa (Sabah ve akşam) Güneş’e dönülerek ibadet edilir.

– Hac vardır. Güney Kürdistan’ın Duhok kentinde bulunan Laleş Vadisi’nde bulunan Şeyh Adî’nin türbesi etrafında dönülür.

– Yılda 3 gün oruç tutulur. Aralık’ın ilk pazartesi günü başlar. Şeyhler ve pirler 40 ya da 80 gün tutar.

– Çarşamba gününü, Melek Tavus ve ilk iki insanın yaratıldığı gün olup Şahid bin Car’ın meydana geldiği gün olduğundan dinlenme günüdür.

– Yalnızca Şahid bin Car’ın soyundan gelenler Yezidilerdir. Sonradan Yezidi olmak mümkün değildir.

– Şeytan’ın adını telaffuz etmek yasaktır.

– Kadınların saçlarını kesmesine müsaade yoktur.

– Ezidiler’de tek eşlilik esastır ancak Şeyhler ve pirler çok eş alabilir.

– Şeyhler-pîrler, mirler ve müritlerden oluşan üç kastlı hierarşi vardır. Kızılbaşlık’ta olduğu gibi Kadın Pir (Ana) vardır.

– Nisan ayında evlenilmez.

– Başka dinden olanlarla evlenilmez. Çok katı kuraldır.

– Bal kabağı, ceylan eti ve marul yenmez. Rengi siyah olan yılanlar öldürülmez.

– Müritler yani en alttakiler, kutsal bir renk olan lacivert renkli elbiseler giyemez.

– Şeyhlere para verilir.

– Reenkarnasyon vardır.

– Boğa kurban etmek vardır.

– Cem yapılır, saz eşliğinde nefesler okunur. Çeraxlar (Çıra) yakılır.

– Cenazelerde ve mezarlarda kaval ve def eşliğinde ağıtlar okunur, dualar yapılır.

– Evlenecek kız ve erkekler mezarlık ziyaretlerinde birbirleriyle tanışırlar.

– Vaftiz yapılır. Vaftiz yaşı 15 civarıdır.

– Nisan Ayı’nın 13 ya da takip eden Çarşamba günü Kutsal Yumurta bayramıdır. (Paskalya)

(Bu yazının konusu detaylı bir araştırma olmadığı gibi; bu inancı yermek ya da övmek değildi. Bu inanç hakkında özet bilgi vermekti. Merak eden arkadaşlar daha kapsamlı araştırabilirler. Ya da yorumlarınızla geliştirilebilinir.)

A. Usta – Arşiv

Kaynak: Mehmet Bayrak – Ezidiler,

Daha Fazla Göster
Başa dön tuşu