Cumartesi, Nisan 19, 2014
   
Text Size

Kemal Garzan isimli gerilla toplu mezarları anlattı

Bu vadide yaşamlarını kaybedenlerden isimlerini bildiklerim; Abdurrahman arkadaş vardı. Siirt’li bir arkadaştır. 89 yılında gerillaya katılmış bir arkadaştı. Xelil arkadaş vardı. Derîke Hemko’luydu. Bu Xelil arkadaş takım komutanı olarak çalışmalara katılıyordu. Derviş Kobani diye bir arkadaş vardı.

Mutki'de 13 sivil sorgulandıktan sonra öldürüldü

TAYLAN MİRALAY -ANF

 

Kasaplar Deresi, Mutki, Hizan çöplüğü, Şemdinli’deki askeri kışlaya kadar her yerde insan kemikleri aranıyor.

30 yıl boyunca devletin yürüttüğü savaş sonucu Kürt illeri adeta 'mezarlığa' döndü. Her kepçe vuruşundan, çıkan insan kemikleri bölgede 1990'lı yıllarda yaşanan vahşeti de gözler önüne seriyor.

Aileler şimdi çocuklarının kemiklerini ararken hafta başında Türk Genelkurmayı Mutki'deki 'toplu mezarla' ilgili önemli bir açıklama yaptı. Genelkurmay, toplu mezardakilerin çatışmada öldürülen PKK'lilere olduğunu iddia etti. Ancak gerçek böyle değil. Ölenlerin hepsi gerilla değildi. 20 Eylül 99’daki 13 sivil askerlerce sorgulandıktan sonra öldürüldü.

Mutki’de 20 Eylül 1999’da başlayan ve ay sonuna kadar çatışmalarda 13’ü sivil, 3 gerilla, toplam 16 kişi hayatını kaybetti. Siviller çatışma alanında bulunuyordu, sağ ele geçirilip infaz edildiler. Cenazelerin hepsini Mutki çöplüğüne götürüldüler. 97’de Duavi köyünde 28 gerilla hayatını kaybetti, Bitlis Belediyesi’ne ait çöplüğe götürüldü. 1995’te Mutki’nin Xoluling köyünde 6 gerilla, 94’te Xaştaq köyü ile Pirnaşîn arasında 14 gerilla hayatını kaybetti.

Cenazelere her türlü vahşet uygulanarak parçalandı. Yine 99’da Kurtalan’da 8 gerilla çatışmada hayatını kaybetti, 10’u yaralı ele geçirildi infaz edildi, toplam 24 gerilla bu çatışmada öldü. Aynı dönemde Suriye sınırı üzerinde Mardin taraflarında 15 gerilla bir pusuda hayatını kaybetti, Tatvan’da da 30 kişilik bir gerilla grubundan kurtulan olmadı.

1999 yılında Mutki bölgesinde bulunan Kemal Garzan isimli gerilla ile 'toplu mezarlara' ilişkin konuştuk.

*Mutki’de önce dokuz gerilladan söz edildi, daha sonra on iki denildi. Olay yerinde sivil ve askeri elbiseler çıktı kazılarda. Bu konudaki bilgilerinizi alabilir miyiz?

-Şimdi 99’da uluslararası komplo olduğunda düşmanın hem gerillaya ve hem de halka yönelik yoğun saldırıları ve operasyonları söz konusuydu. Bu dönemde Türk ordusu kapsamlı operasyonlar gerçekleşti. Yoğun çatışmalar yaşandı. Günlerce devam eden çatışmalar oldu. O zaman bizim ulaştığımız bilgilere göre 13 sivil askerler tarafından sorgulandıktan sonra katledildi

*Bu olay tam olarak hangi tarihlerde olmuştu?

-Aşağı yukarı 20 Eylül 1999’da olmuştu. 20 Eylül’den başlayarak, ayın sonuna kadar süren çatışmalar olmuştu. Bu olay da o zamanda meydana gelmişti.

*Toplam kaç kişi hayatını kaybetmişti, sivil/gerilla olarak?

-Bizim ulaştığımız bilgilere göre toplam 16 kişi hayatını kaybetmişti. Çatışmaların yoğunluğundan kaynaklı olarak çok sağlıklı bilgilere ulaşamıyorduk. Birçok grup farklı alanlara gitmişti, akıbetleri hakkında tam bilgilerimiz olmuyordu. Bildiğimiz kadarıyla siviller sorgulandıktan sonra öldürülüyor. Burada öldürülenlerin cenazelerin hepsini Mutki çöplüğüne götürdüklerine dair bilgilere ulaşmıştık. Toplam 13 sivilin cenazesi çöplüğe gömüldü.

Sağ olarak ele geçen herkesi infaz mı ettiler?

-Evet, katlettiler ve Mutki Jandarması tarafından bu toplu mezarlara defnedilmişlerdi. Hatta bir kadın gerilla kendini o anda saklamış, daha sonra orada bulunan bir köy korucusu onun saklandığını görüyor ve dokunmuyor. Bize böyle bir bilgi gelmişti. İsmi Sema’ydı, Van’
ın Bahçesaray ilçesindendi. Sağ olarak kurtulduğunu duymuştuk.

*Bu olayda yaşamını yitiren gerilla sayısı ne kadardı?

-Burada 13 sivil zaten toplu bir şekilde katledilmişti. Bunların dışında da 3 gerilla katledilmişti.

*O zaman gerilla birliklerinin sorumlusu kimdi?

- Sarı Mervan’dı. Şu anda zindandadır bu arkadaş. Belki onların bu konular hakkındaki bilgileri daha ayrıntılı ve kapsamlıdır. Ayrıca bu olayda şehit düşen Rebêr arkadaş vardı. O da 92 yılında katılmış bir gerillaydı. Bu çatışmalar esnasında şahadete ulaşmıştı. Bir diğer arkadaş da Garzan arkadaştı. Muş’lu bir arkadaştı, daha çok Dr. Garzan diye bilinen bir arkadaştı. Bu çatışmalarda şehit düşen Zinarin adlı bir bayan arkadaş vardı. Bu arkadaş da yönetim düzeyinde çalışmalara katılıyordu. Kulp’lu bir arkadaştı, Dimiliya köyünden Zaza bir arkadaştı. Ben bu arkadaşların o olayda şehit düştüklerini net olarak biliyorum. Diğer arkadaşlar çoğu farklı alanlardan gelmiş olduğundan dolayı haklarında çok ayrıntılı bilgilere sahip değilim.

Bu olayın yaşandığı esnada gerillaların sınır dışına çekilmek için harekete geçtiği biliniyordu. Peki, bu dönemde benzer farklı olaylar olmuş muydu?

- Evet, Kozluk’da benzer bir olay olmuştu. Kurtalan’da böyle bir olay olmuştu. Tüm bu olaylar 99 yılının sonbaharında ortaya çıkmıştı. Kurtalan’da 8 gerilla katledilmişti. Daha sonra 10 kadar yaralı gerillayı da öldürmüşlerdi. Yine sağ olarak ele geçenler de vardı. Burada meydana gelen çatışmalarda toplam 24 gerilla katledilmişti.

Yine aynı dönemde Suriye sınırı üzerinde Mardin taraflarında bir gerilla grubu daha böylesi bir saldırıya maruz kalmıştı. 17 kişilik bir gerilla grubu, sınır üzerinde ordu tarafından gerçekleştirilen saldırı sonucunda 15 arkadaşımız yaşamlarını yitirmişti. Bu olayda o gruptan kurtulan bir-iki arkadaşımız olmuştu.

Tatvan’da da 30 kişilik bir gerilla grubu, benzer bir saldırıya uğramış ve bu gruptan kurtulan olmamıştı. Tüm bu olaylarda Türk ordusu tarafından katledilen gerillaların hemen hemen hepsi toplu bir şekilde saklanmışlardır. Fakat bu toplu mezarların şu anda tam olarak nerede olduklarına dair elimizde somut bilgiler bulunmamakta.

Yine Xolulîng denilen bir köy var. Bu köyün arkasında bulunan vadide, 6 gerilla şehit düşmüştü. Bu olay 95 yılında olmuştu.

*İsimlerini biliyor musunuz?

-Bu vadide yaşamlarını kaybedenlerden isimlerini bildiklerim; Abdurrahman arkadaş vardı. Siirt’li bir arkadaştır. 89 yılında gerillaya katılmış bir arkadaştı. Xelil arkadaş vardı. Derîke Hemko’luydu. Bu Xelil arkadaş takım komutanı olarak çalışmalara katılıyordu. Derviş Kobani diye bir arkadaş vardı. Bu arkadaş Manga komutanıydı. Kasım arkadaş vardı, Muş’un Bulanık ilçesindendi. Sivil yaşamında İmamlık yaptığından dolayı, biz bu arkadaşa İmam Kasım diyorduk. Ben bu dört arkadaşı tanıyordum, yine bu arkadaşların yanısıra iki arkadaş daha vardı. Toplam da bu 6 gerilla, orada çatışmaya girmiş ve şehit düşmüştü. Bu arkadaşlar bir komplo sonucunda bu şekilde katledilmişti. Komployu da Xolulîng köylüleri yapıyor. Xolulîng köyü ile birlikte Karinox köyleri arasında yer alan bir vadide yaşanıyor bu olay.

*Bu toplu mezarın yerini bu köylüler biliyor mu?

- Köylülerin burayı bilmesi gerekir. Bu köyler Mutki’ye bağlıdır. Bu çatışmanın meydana geldiği vadiden yaklaşık bir saat uzaklıkta farklı bir alanda 94 yılında yaşanan bir çatışma da, 14 arkadaşımız yaşamını yitirmişti. Bu arkadaşlarımızın cenazelerine yönelik her türlü vahşeti uygulayan düşman, cenazeleri arazide bırakmıştı. Biz bu cenazeleri defnettik. Bizim defnettiğimiz yer; Xaştaq köyü ile Pirnaşîn köyleri arasında kalan bir yerdi. Yani bu iki köy arasında bulunan bir dağ yamacında defnettik arkadaşlarımızın cenazelerini. Burada Ciwan arkadaş vardı. Urfa’lı bir arkadaştı ve bölük komutanı düzeyindeydi. Hacı Afrin, Çetin Siirt arkadaşları ben tanıyordum.

Yine 97 yılında yaşanan bir çatışma vardı. Bölük olarak girilen bu çatışmadan bir tek ben sağ kaldım. Duavî alanında meydana gelen bir çatışmaydı. 28 gerilla hayatını kaybetmişti bu çatışmada. Bu cenazelerin hepsinin çatışmanın ardından Bitlis’e götürüldüğünü öğrenmiştik. Götürülen bu cenazeler halk arasında dolaştırılmıştı o dönemlerde. Bunların ardından bu cenazeleri Bitlis Belediyesine ait çöplükte saklamışlar.

*Peki bu olaydaki gerillaların adlarını biliyor musunuz?

-Orhan Avyan/Bölük Komutanıydı. Şoreş Mardin ve Haki Qamışlo arkadaşlar Takım komutanıydılar. Hamza Norşin arkadaş vardı; Takım komutanı ve cephe sorumlusuydu. Avareş Mardin, Ekrem Sason, Mizgin Gundîkremo, Pêşeng Mardin arkadaşları şu anda hatırlıyorum.

Bu şekilde toplu mezarlar gerçekten de çoktur. Siirt’e bağlı Baykan ilçesi alanında da benzeri bir olay meydana gelmişti. Mala Aliyunus denilen bir yerde yaşanan bir çatışmada, 12 arkadaş yaşamını yitirmişti. Çatışma alanında bulunan Kelanus kilisesinin önündeki patikada bu arkadaşlarımızı gömmüştük. Burada bulunan Arınç köyüne bağlı, Arınç boğazına doğru giden patikada, volkanik bir çukur içinde saklamıştık arkadaşlarımızı. Burası çok belirgindir. Bu dediğim yere alanı tanıyan biri gittiğinde, çok rahat bir şekilde bu cenazelere ulaşabilir.

 
smaller text tool iconmedium text tool iconlarger text tool icon
18 Nisan 2014, 21.52
Hasan Bildirici
Yaşar Kaya gitti, ama....

Yazarlar - Nivîskar

19 Nisan 2014, 17.48
Hasret Birsel
Ellerim toprak kokuyor, yüreğim kan kızıl
19 Nisan 2014, 09.37
Haydar Işık
Dersim, Halepçe ve Kandil’den notlar
18 Nisan 2014, 09.28
Şerif Kaplan
BDP mi HDP mi?
17 Nisan 2014, 12.20
Firaz Baran
Kürdlerin İslamiyet’e katkıları
15 Nisan 2014, 11.24
Mahmut Alınak
Tarihte kalmış bir savaştan notlar ve dersler*
14 Nisan 2014, 12.10
Dr.Işık İşcanlı
HDP
HDP

12 Nisan 2014, 09.20
Şeyhmus Diken
Adları Kaçakçıya Çıkanların Mezarında
09 Nisan 2014, 10.26
Ercan Cengiz
İnsan: Evrimini tamamlamamış varlık
07 Nisan 2014, 11.40
Dr.Işık İşcanlı
Seçmenin psikolojik yapısı
06 Nisan 2014, 10.51
Aydın Dere
New York